آموزش کیش و مات در شطرنج (کامل)

در شطرنج آموزش کیش و مات در شطرنج، انواع کیش و مات و رفع کیش از اساسی ترین و مهم ترین اصول یادگیری شطرنج می باشد. هنرجویانی که می خواهند شطرنج را یاد بگیرند پس از آشنایی با صفحه شطرنج و انواع مهره ها و نحوه چیدن آنها، نحوه حرکت مهره ها در شطرنج را فرا می گیرند. سپس باید ابتدا مفاهیمی مانند امتیاز و ارزش مهره های شطرنج را فرا بگیرند و پس از آن با یادگیری چیدمان شطرنج، می توانند بازی شطرنج را به عنوان یک مبتدی شروع کنند ولی یک قطعه از پازل شروع بازی شطرنج گم شده است و آن قطعه در واقع هدف بازی و چگونگی رسیدن به این هدف است. اکنون با هم به اینکه چگونه در بازی شطرنج کیش و مات کنیم و قوانین کیش و مات میپردازیم.

تمامی اصول، تاکتیک ها و تکنیک های شطرنج و تکنیک های شطرنج برای کیش و مات کردن در شطرنج برای پیروزی در این بازی یعنی رسیدن به هدف اصلی بازی شطرنج به کار گرفته می شود.

جهت ورود به سامانه آموزش مجازی باشگاه شطرنج ایران کلیک کنید (ترم اول رایگان)

آموزش ویدئویی ، آنلاین و مجازی شطرنج

ریشه ی واژه ی کیش و مات شطرنج چیست؟

واژه کیش و مات از دل زبان فارسی بیرون آمده است! زمانی که شطرنج از هند به ایران وارد شد، محبوبیت زیادی پیدا کرد و تجار خارجی این بازی را به عنوان سوغاتی از ایران (بزرگ ترین کشور آن روزگار ) به کشور خودشان می‌بردند. به عنوان مثال تجار امپراطوری روم شطرنج از ایران به وطن خودشان می‌برند و چون امپراطوری رم تمامی کشورهای اروپایی تسخیر و تحت سلطه خود داشت و شطرنج اینگونه در اروپا و جهان باب شد. البته فقط بازی شطرنج نبود که تجار خارجی از ایران به وطن خود بردند بلکه اصطلاحاتی از قبیل واژه کیش و مات که از زبان فارسی گرفته شده بودند همراه با آن تجار به کشور خودشان بردند.

کیش و مات در شطرنج ، هدف اصلی بازی شطرنج

چگونه در شطرنج کیش و مات کنیم ؟ و اینکه بتوانیم کیش و مات در شطرنج با چند حرکت را انجام دهیم. در توضیح اینکه چرا کیش و مات مهره شاه در شطرنج، اصلی ترین هدف بازی شطرنج است باید اینطور گفت که چون بازی شطرنج از جنگ های واقعی الهام گرفته شده است. در این جنگ ها نیروهای پیاده و سواره با یکدیگر به مبارزه می پردازند تا اینکه یک جناح بر دیگری غلبه پیدا کند.

یک نکته ای که در این جنگ ها به آن توجه میشده است فرار نکردن فرمانده جنگ بوده است، چرا که فرار کردن یک فرمانده باعث می شد که دوباره با نیرو های جدید و با تجربه بیشتر با لشکری دیگر حمله کند. در شطرنج نیز چنین است. هدف بازی شطرنج نیز جلوگیری از فرار فرمانده می باشد. همان طور که در مطلب چیدمان شطرنج و امتیاز مهره ها در شطرنج اشاره کردیم مهره شاه در واقع فرمانده جنگ شطرنج است.
اگر بتوانیم طوری بازی کنیم که مهره ی شاه را محاصره و و دستگیر کنیم بازی را برده ایم. در بازی شطرنج تمامی مهره ها به غیر از شاه قابل زدن هستند. در بازی شطرنج هرگاه مهره ای مهره شاه را تهدید کند، شاه باید از از این تهدید خارج شود. اگر شاه را طوری تهدید کنیم که نتواند از آن تهدید فرار کند بازی شطرنج را برده ایم.

کیش و مات شطرنج چطور اتفاق می‌افتد؟

حالت های رفع کیش : ۱_بزن ۲_ببند ۳_فرار کن می باشد. هر گاه شاه قادر به استفاده از این ۳ حالت رفع کیش نباشد بدین معناست که مات شده است.

نمونه ای از مات توسط ۲ رخ که شاه سیاه نمی‌تواند راهی برای نجات از کیش حریف پیدا کند.

مهمترین قانون شطرنج : ما نمی‌توانیم در شطرنج حرکتی کنیم که شاه کیش شود یا کیش بماند.

هدف اصلی بازی شطرنج کیش و مات کردن شاه حریف و کیش و مات نشدن شاه خودی توسط رقیب است

مجموعه شطرنج ایران، بزرگ ترین مرجع تخصصی آموزش شطرنج در ایران، در ادامه این مطلب آموزش کامل کیش، رفع کیش و کیش و مات و قوانین کیش و مات و مهمتر از همه ترفندهای شطرنج برای کیش و مات را برای هنرجویان و شطرنج دوستان تهیه و ارائه کرده است.

آموزش کیش و مات در شطرنج : تعریف کیش در شطرنج + اصول و قواعد کیش

کیش و مات چیست ؟ و نحوه کیش و مات به چه صورت است ؟همان طور که قبلا گفتیم، هدف طرفین در بازی شطرنج به دام انداختن شاه حریف یا مات کردن آن است. پس وظیفه ی همه مهره های شطرنج روشن می شود: دفاع از شاه خودی و حمله به شاه حریف. مات شدن شاه سفید یا سیاه به معنی خاتمه بازی است. و کسی که شاه حریف را مات کرده است فاتح نبرد به شمار می رود.

شاه حق ندارد به خانه ای برود که زیر ضرب مهره ی حریف باشد. اگر شطرنج بازی اشتباها شاه خود را در خانه ای قرار دهد که زیر ضرب مهره حریف باشد، موظف است که شاه را به محل قبلی خود برگرداند و به جای حرکت غیر قانونی اش، با شاه خود حرکت دیگری انجام دهد که قانونی باشد. اصولا در بازی شطرنج، لمس مهره مترادف است با حرکت حتمی آن مهره و بازیکن باید با مهره لمس شده بازی کند.

اگر مهره ای حرکتی کند که شاه حریف را زیر ضرب خود قرار دهد می گویند که شاه حریف در ” کیش ” قرار گرفته است. اعلام کیش با صدای بلند اجباری نیست. شاهی که کیش شده است باید از زیر ضرب خارج شود. بازیکنی که شاهش در معرض کیش قرار گرفته باشد در اولین نوبت حرکت خود باید رفع کیش کند.

اصول و قانون کیش و مات

اکنون میخواهیم روش کیش و مات سریع را آموزش دهیم. از آن جایی که در کیش شدن شاه یک طرف درگیری می باشد، در این قسمت از کیش و مات در شطرنج، علاوه بر اصول کیش بخشی از حرکات شاه را نیز که خیلی در این مبحث دخیل است را نیز شرح می دهیم. اصول و فواعد کیش به شرح زیر است.

هنگامی که شاه از طرف مهره ی حریف مورد حمله قرار می گیرد، می گوییم شاه کیش شده است.
وقتی شاه کیش می شود ما باید شاه را از کیش خارج کنیم پس حق نداریم حرکت دیگری به جز رفع کیش انجام دهیم.
شاه نمی تواند به خانه ای برود که در آن کیش است و در واقع مورد حمله ی مهره های دیگر قرار گرفته است و در واقع یک حرکت غیر قانونی حساب می شود.
شاه نمی تواند مهره ای را بزند که مورد حمایت مهره ی دیگر قرار گرفته است چون باز هم کیش می شود و در واقع یک حرکت غیر قانونی حساب می شود.
دو شاه نمی توانند کنار یکدیگر قرار بگیرند. حداقل بین دو شاه یک خانه باید فاصله باشد.
اگر حریف کیش باشد و به اشتباه حرکتی غیر از رفع کیش انجام بدهد در واقع حرکت غیر قانونی انجام داده است و علاوه بر زمانی که از دست می دهد یک حرکت غیر قانونی انجام داده است و یک اخطار دریافت می کند.
کیش دادن در بازی شطرنج به تنهایی باعث هیچ مزیتی نیست و برنده کسی است که کیش و مات کند.

راه های رفع کیش در شطرنج

در تعریف رفع کیش در شطرنج باید گفت در بازی شطرنج هر گاه مهره شاه زیر ضرب دشمن باشد یا اصطلاحا کیش شده باشد، باید شاه را از زیر ضرب خارج کنیم و تهدید را رفع نماییم. به این کار در شطرنج رفع کیش می گویند. رفع کیش یک حرکت اجباری می باشد، به این معنی که حریف جز رفع کیش کار دیگری نمی تواند انجام دهد. به سه طریق شاه کیش شده می تواند رفع کیش کند:

بزن : یعنی مهره ای که به شاه کیش داده است بزنیم. خواه مهره دیگری مهره کیش دهنده را بزند (مثلا فیل یا اسب) خود شاه نیز می تواند مهره کیش دهنده را بزند و حتما لازم نیست تا مهره دیگری بیاید و این مهره را نابود کند.
ببند : یعنی مسیر و راهی که شاه از آن طریق کیش شده است با مهره ای ببندیم. می توانیم مهره ای را در بین راه مهره کیش دهنده و شاه قرار بدهیم و شاه را از کیش شدن خلاص کنیم. این را در رابطه با بیشتر مهره ها به جز مهره اسب جواب میده و پیاده جواب می دهد. چرا که مهره پیاده تنها مهره ای در شطرنج است که از روی مهره ها می پرد و در واقع با هیچ مهره ای نمی توان جلوی حرکت اسب در شطرنج را بگیریم. در مورد مهره پیاده نیز چون مهره پیاده فقط یک خانه رو به جلو حرکت می کند و به صورت مورب تهدید می کند، پس هرگاه که کسی با مهره پیاده کیش داده باشد پس در در خانه های اطراف شاه است و بستن معنی ندارد. در این دو مورد فقط می توان از دو راه دیگر برای رفع کیش استفاده کرد.
فرار کن : یعنی با شاه حرکت کنیم و به خانه ای برویم که در آن مهره شاه کیش نباشد. بسیاری از استراتژی های پایان بازی بر این اساس است که با کیش های متوالی ، شاه را به مجبور به حرکت به سمتی کنند که شاه گیر بیوفتد و در نهایت حرکتی نتواند انجام دهد.

در سطوح بالاتر و حرفه ای تر، گاها راه های متعددی برای رفع کیش وجود دارد که انتخاب هر کدام از آنها می تواند ادامه روند بازی را تغییر دهد. مثلا در پوزیسیونی شاه کیش شده هم می تواند فرار کند و ۳ خانه برای انتخاب راه فرار دارد که انتخاب هر کدام تبعاتی به همراه دارد. یا مثلا توسط مثلا برای رفه کیش هم می تواند با مهره ای راه را ببندد و هم می تواند توسط چند مهره به مهره کیش دهنده حمله کند و او را بزند که هر کدام استراتژی متفاوتی را برای ادامه بازی رقمی زند. در ادامه آموزش کیش و مات در شطرنج همراه شطرنج ایران باشید.

مثال هایی از حالت های رفع کیش در شطرنج

اگر سفید یا سیاه نتوانند یکی از این ۳ روش را استفاده کنند به این معنی است که مات شده اند. کیش بدین معناست که شاه در معرض مسیر حرکت دیگر مهره های شطرنج قرار گرفته است و برای نجات یافتن از این خطر ۳ راه دارد :

بزن : در اینجا شاه سیاه توسط وزیر سفید کیش شده است و اینجا سیاه می‌تواند برای اینکه از کیش فرار کند وزیر را بزند.

در اینجا شاه توسط رخ کیش شده است و سیاه می‌تواند با فیل رخ را بزند در این صورت شاه دیگر کیش نخواهد بود.

۲. فرار کن :

یکی دیگر از راه حل های نجات از کیش حریف فرار کردن است، یعنی زمانی که شاه در مسیر حرکت مهره های حریف قرار گرفته است از آن مسیر خارج شود.

در اینجا شاه سیاه می‌تواند برای اینکه دیگر در مسیر کیش رخ نباشد به خانه های کناری رفته و از مسیر کیش خارج گردد.

۳. ببند : آخرین تلاش برای فرار از کیش حریف ببند است که به این معناست که مسیر کیش توسط یک مهره دیگه بسته شود. یعنی اگر سیاه کیش شده و توان استفاده از بزن فرار کن را ندارد مسیر کیش را با یک مهره دیگه ببند.

در اینجا سفید می‌تواند برای اینکه از کیش وزیر سیاه فرار کند، فیل را جلوی شاه خود قرار دهد. اینگونه مسیر مابین وزیر و شاه سفید بسته می‌شود و دیگر شاه کیش نیست. اگر شاه نتواند از بزن ببند فرار کن استفاده کند بدین معناست که کیش و مات شده است.

در اینجا شاه سفید توسط رخ سیاه مورد حمله قرار گرفته است، شاه سیاه نمی‌تواند از بزن ببند فرار کن استفاده کند، پس می‌شود این نتیجه گرفت که شاه مات شده است.

اگر شاه رفع کیش نکند چه اتفاقی می افتد؟

مهمترین قانون شطرنج، ما نمی‌توانیم حرکتی بکنیم که شاه کیش بشود یا کیش بماند. یعنی اگر شاه کیش باشد و ما حرکت دیگه انجام دهیم که رفع کیش نکند حساب نیست باید یک حرکت به عقب برگردیم و رفع کیش کنیم، تا زمانی که رفع کیش نکرده ایم نمی‌توانیم حرکت دیگه ای انجام بدهیم و شاه کیش بماند.

بیشتر بخوانید : تعویض در شطرنج

آیا برای رفع کیش می‌توان از شاه قلعه استفاده کرد؟

در اینجا نوبت حرکت با سفید است و سفید می‌خواهد برای رفع کیش از شاه قلعه استفاده کند، اما نمی‌تواند چرا که تنها راه های رفع کیش بزن ببند فرار کن است. پس برای رفع کیش نمی‌توان شاه قلعه رفت.

در آموزش کیش و مات در شطرنج چگونه قوی بشویم؟

مهم ترین اصل در آموزش کیش و مات در شطرنج دیدن مات ها و تمرین در این مسیر است. تمارین زیادی از جمله آموزش کیش و مات در یک حرکت، آموزش کیش و مات در دو حرکت و آموزش کیش و مات در سه حرکت وجود دارد که شطرنج بازان علاوه بر یادگیری الگوهای مات باید این تمارین را در تعداد زیاد حل کنند که در حین بازی مات ها را ببینند. این تمارین جزء آموزش کیش و مات سریع در شطرنج هستند و علاوه بر اینکه شما را در کیش و مات کردن حریف قوی و سریع می کند، به شما کمک می کند که خودتان هم در این دام ها نیوفتید و آنها را ببینید و بتوانید از آنها به موقع رهایی یابید. همانطور که گفته شد، هر گاه شاه کیش می خورد، باید از طریق یکی از سه راه ” ببند ، بزن یا فرار کند ” رفع کیش کند و این رفع کیش یک حرکت اجباری است. و این نکته مهم ترین نکته بازی شطرنج است. اگر حریف مهره شاه ما را کیش کرده باشد و ما از هیچ طریقی نتوانیم رفع کنیم، در واقع کیش و مات شده ایم. زمانی که شاه کیش باشد و نتواند از راه های رفع کیش از کیش خارج شود شاه کیش و مات شده است و بازی را باخته است.

بیشتر بخوانید : بهترین دام های شطرنج

همانطور که گفته شد هدف بازی شطرنج، کیش و مات کردن شاه حریف است.

در بازی شطرنج هر مهره امتیازی دارد و یکی از مهمترین پارامترهای بازیکنان برای جلو یا عقب بودن از بازی شمردن امتیاز مهره های شطرنج است که از دست داده اند یا از حریف زده اند ولی این نکته بسیار حائز اهمیت است که بازیکنی برنده است که شاه حریف را کیش و مات کرده است نه اینکه بیشتر مهره های او را زده باشد یا امتیاز بالاتری داشته باشد.

برنده و بازنده در شطرنج کیست؟

با توضیحاتی که در بالا ذکر شد، معلوم شد که برنده در شطرنج کسی است که حریف یا در واقع شاه حریف را کیش و مات کرده باشد. و بازنده کسی است که نتواند از کیش دادن حریف فرار کند و شاهش جای برای رفتن نداشته باشد. اینکه موقعیت های کیش و مات کردن حریف را بتوانیم ببنیم و پیش بینی کنیم، مهمترین توانایی می باشد که یک شطرنج باز به مرور و بازی زیاد، آن را به دست می آورد.

بیشتر بخوانید : بهترین بازی‌ های شطرنج کامپیوتر

برای برنده شدن در بازی شطرنج به نکات زیر توجه کنید (نکات آموزش کیش و مات سریع در شطرنج ) :

** حرکات خود را با عجله انجام ندهید و سر فرصت بازی کنید چرا که یک بازی خوب که در آن وقت زیادی گذاشتید بهتر و شیرین تر از یک بازی ضعیف است که تند و شتاب زده بازی کنید.
** ترتیبی برای رفع کیش کردن وجود ندارد و بازیکن خودش باید بتواند با توجه به وضعیت مهره ها در صفحه از یک راه استفاده کند.

مثال از حرکت کیش و مات سریع در شطرنج با شکل و تکنیک های مرتبط

مثال هایی از حرکت کیش و مات در شطرنج را آورده ایم، لطفا به دیاگرام ها دقت کنید:

شیوه مات کردن سریع در شطرنج

چگونه مات کردن سریع در شطرنج را انجام دهیم؟ آیا تا به حال با خودتان فکر کرده اید سریع ترین ماتی که در صفحه شطرنج اتفاق می افتد در چند حرکت است؟

سریع ترین راه و کوتاهترین مات در دنیا با دو حرکت است. البته به شرطی که حریف پیاده مرگ خود راه تکان داده و قطر کشنده را باز کند. وضعیت آغازین بازی، همگی می دانیم که راندن پیاده مرگ چیزی جز اشتباه نیست، اما سفیر ترجیح داد در اینجا حرکت f3 انجام بدهد و سیاه با e5 ادامه دهد.

همانطور که گفته شد راندن پیاده مرگ طبعات خوبی به همراه ندارد مخصوصا اگر قطر کشنده باز شود.

در اینجا سفید قطر کشنده خود را باز کرد و سیاه کافیست فیل و یا وزیر خود را به خانه h4 برساند و به شاه حریف کیش دهد.

این کیشی که سیاه به سفید داده منجر به مات می‌شود زیرا که سفید قادر به استفاده از بزن ببند فرار کن نیست (حالت های رفع ‌کیش ) پس یعنی مات شده است.

تمامی مطالب فوق متعلق به باشگاه شطرنج ایران می باشد. کپی مطالب با حفظ منبع بلامانع می باشد.

انواع کیش و مات در شطرنج

بهترین روش کیش و مات در شطرنج کدام است. در شطرنج به طرق مختلفی می توان کیش و مات کرد و دانستن انواع کیش و مات در شطرنج یا دام هایی که منجر به کیش و مات می شود بر هر شطرنج بازی واجب و ضروری است. اهمیت این موضوع از این جهت می باشد که هم این دام ها و انواع مات در شطرنج را استفاده می کنید و روی رقیب بکار می برید و هم با فراگیری آنها یاد میگیرید که گرفتار آنها نشوید. از تعداد این دام ها و انواع کیش و مات بسیار است که در اینجا به بعضی از روش های مختلف کیش و مات اشاره می کنیم:

مقالات مرتبط با موضوع آموزش کیش و مات در شطرنج
آموزش کیش دوگانه در شطرنج
آموزش کیش برخاست در شطرنج

سوالات متداول

۱. کیش و مات در شطرنج چیست ؟

کیش به معنای شاه در خطر است، شاه در مسیر حرکت مهره های حریف قرار گرفته است، می باشد. حالت های رفع کیش نیز شامل ۱_بزن ۲_ ببند ۳_فرار کنن می باشد. هنگامی که نتوانیم از این سه روش برای رفع کیش استفاده کنیم یعنی مات شدیم.

۲. چطور در شطرنج کیش و مات کنیم ؟

برای کیش و مات باید کاری کنیم که حریف نتواند از راه های رفع کیش استفاده کند. ( بزن، ببند، فرار کن )

۳. بهترین روش کیش و مات در شطرنج کدام است ؟

اگر به دنبال یک مات سریع و بهترین روش کیش و مات در شطرنج هستید، مات ناپلئونی پیشنهاد میشود (البته باید به این نکته توجه کنید که ممکن است حریف قوی باشد و آن را دفاع کند).