بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان

بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان چیست؟ بازی شطرنج امروزه یکی از ورزش‌های پر طرفدار در سرتاسر جهان محسوب شده که به واسطه‌ی مزایایی بسیاری که دارد محبوبیت زیادی داشته و عموم افراد پیش به سمت یادگیری این ورزش زیبا رفته‌اند.

قطعا در مسیر یادگیری شطرنج چالش‌های بسیار زیادی وجود خواهد داشت که افراد با آن ها روبه‌رو هستند چالش‌های ماننده نحوه ی فراگیری شطرنج، چگونگی یادگیری و انجام تمرینات مختلف آن و … بازی شطرنج می تواند مهارت های شناختی مانند حافظه، برنامه ریزی و حل مسئله را بهبود بخشد. همچنین ممکن است به کاهش علائم برخی بیماری های مغزی کمک کند.

با توجه به اهمیت این مسائله که یادگیری و آموزش شطرنج بسیار مفید و مهم بوده و خیلی از افراد به طور دقیق نمی‌دانند که یادگیری آن را از کجا باید شروع کنند در ابتدا بصورت اجمالی به چگونگی شروع یادگیری شطرنج می‌پردازیم.

در اینجا ۶ مرحله ساده برای کمک به یادگیری شطرنج معرفی می‌گردد.

۱. قوانین اساسی را بیاموزید.

۲. برای آشنایی با بازی شطرنج با کامپیوتر یا شخص دیگری بازی را انجام دهید.

۳. استراتژی شطرنج را بخوانید

۴. اشتباهات خود را بعد از هر مسابقه مطالعه کنید

۵. فردی را پیدا کنید که شطرنج را بهتر از شما بلد باشد و بازی های تمرینی انجام دهید

۶. بازی آنلاین با دیگر بازیکنان را تمرین کنید.

تمامی موارد بالا به شما کمک خواهد کرد که شطرنج را فرا بگیرید و بتوانید این بازی را به راحتی انجام دهید. در بعضی از موارد مانند یادگیری قوانین اساسی شطرنج می توانید از منبع مختلفی مانند آموزش‌های آنلاین، کلاس‌ خصوصی شطرنج و عمومی شطرنج، مجلات و کتب شطرنجی استفاده نمایید. یکی از بهترین انواع این منابع کتاب های شطرنج هستند که در طیف وسیعی منتشر شده‌اند. این کتاب‌های شطرنج سطوح مختلفی را از سطح ابتدایی تا سطوح بسیار حرفه‌ای و حتی استاد بزرگی پوشش می‌دهند.

همچنین دیگر مزیت استفاده از کتاب شطرنج این می‌باشد که کتب شطرنجی بسیار منابع معتبری بوده و به شکل‌های مختلفی ( کتب فیزیکی، کتب الکترونیکی ) در دسترس هستند. تنها نکته‌ی مهم این است که نحوه‌ی استفاده و یادگیری از روی کتاب را باید بدانید به عنوان مثال علائم نگارشی حرکت‌ها ( ثبت حرکات شطرنج ) را بدانید. کتاب های شطرنج قطعا به شما کمک می کند! آنها بینش هایی را ارائه می دهند که قبلاً هرگز ندیده اید.

در واقع، اگر مربی ندارید که در تجزیه و تحلیل یا شروع بازی‌های مختلف به شما کمک کند، یک کتاب شطرنج راهی برای رفتن است! کتاب های پازل، به عنوان مثال در واقع می تواند به شما کمک کند تفکر سرعتی و دید تاکتیکی خود را آموزش دهید. با این وجود، هنگام انتخاب کتاب شطرنج باید تبعیض قائل شد. همانطور که نویسنده مشهور جان نون ( John Nunn ) به درستی اشاره کرد، برخی از کتاب ها در واقع به خوبی پایه گذاری نشده اند و پر از اشتباهات هستند.

بنابراین، هنگام انتخاب بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان، پیشنهاد می‌کنیم به سراغ کتاب‌های نویسندگان معتبر بروید و همچنین کتاب را به آرامی ورق بزنید تا ببینید آیا واقعاً مطالب مرتبط با حوزه مورد نظر شما را فراهم می‌کند یا خیر. در ادامه به معرفی چندین کتاب خارجی و داخلی برای نوآموزان این عرصه می‌پردازیم.

انواع بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان

اشاره به این نکته نیز حائز اهمیت است که باید دقت شود کتاب‌های شطرنجی تقریبا به دو دسته‌ی کلی کتاب های تمرینی ( حل تمرین ) و کتاب‌های پایه‌‌ای ( آموزش مطالب ) تقسیم می‌شوند. معمولا مربیان استفاده ترکیبی از این دو نوع را به هنرجویان توصیه می‌نمایند. بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان به شرح ذیل می باشد :

کتاب‌های شطرنج داخلی

در سال‌های اخیر فعالیت‌‌های زیادی در زمینه‌ی تولید کتب آموزشی شطرنج انجام گرفته است که نتیجه‌ی این امر تولید و نشر کتاب‌های ارزنده و خوبی بوده است.

کتاب شطرنج برای کودکان، ( کسری رشن، یاسین حیات ابدی ) یکی از کتاب‌های خوب برای نوآموزان شطرنج می‌باشد که کمک شایانی در امر یادگیری شطرنج کودکان خواهد کرد.

سری کتاب‌های خانه به خانه ( ساره تاجیک ) یکی از بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان، به طور حتم یکی از تلاش‌های موفق در زمینه‌ی تولید کتاب‌های تمرین و یادگیری شطرنج می باشد کتاب‌های خانه به خانه سری های مختلفی دارند ( کتاب تمرین مقدماتی شطرنج خانه به خانه ۱، خانه به خانه ۲ و . . . ) که از سطح صفر تا سطوح پیشرفته را پشتیبانی می نماید، این سری کتاب‌های آموزشی و کار می‌باشند که مناسب برای تمامی شطرنج آموزان است.

کتاب تمرین های گام به گام شطرنج اثر سیامک آزادواری که یکی دیگر از آثار بسیار پرطرفدار در زمینه‌ی آموزش شطرنج می‌باشند و همچنین این کتاب داخلی دارای سطوح مختلفی برای نوآموزان و شطرنج‌بازان حرفه‌ای می‌باشد و تمرین‌های مفیدی را گردآوری کرده است.

از سری کتب ترجمه شده که می تواند در روند رشد و بهبود سطح بازی‌ به شما کمک کند می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد :

کتاب تئوری شطرنج (نویسنده لئونارد باردن) کتاب مناسب برای افرادی می‌باشد که کلیات بازی شطرنج را آموخته و آماده برای انتقال به سطح بالاتری می‌باشند.

سری کتب دیدگاه های نو در شطرنج ( نویسنده : آرتور یوسوپوف، مترجم :  سید کاظم مرتضوی ) این کتاب شطرنج شامل ۱۵ فصل است که هر فصل جنبه‌های متفاوتی از شطرنج مانند تئوری باز کردن، استراتژی بازی میانی، تکنیک پایان بازی و بازی عملی را پوشش می‌دهد. هر فصل به بخش‌هایی تقسیم می‌شود که مفاهیم را معرفی می‌کنند، نمونه‌هایی از مفاهیم را در عمل ارائه می‌دهند و سپس تمرین‌هایی را برای خواننده ارائه می‌دهند تا مفاهیم را به شکل عملی تمرین کند.

سری کتب درسنامه تاکتیک‌ها و ترکیب‌ها شطرنج اثر سرگئی ایواشچنکو ( Sergey Ivashchenko ) ترجمه شده توسط ابوالقاسم نجیب یکی دیگر از آثار ارزنده در زمینه‌ی آموزش شطرنج از سطح مقدماتی تا سطح پیشرفته و بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان می‌باشد، در این کتاب ها تمرینات بسیار مفید از ترکیب‌های معروف شطرنج و همچنین الگو‌های شناخته شده قرار گرفته که می‌تواند به یادگیری هنرجویان کمک کند.

سری کتاب‌های تمرین‌های قدم به قدم شطرنج نوشته شده توسط راب برونیا، کرفان ویخردن ترجمه شده توسط شهرام فخر عبداللهی جزو کتاب های تمرینی و بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان محسوب شده و دارای تمرین‌های و پازل‌های طبقه بندی شده بر اساس سطوح مبتدی، متوسط و حرفه‌ای می‌باشد.

کتاب درس و مشق مسائل کلیدی شطرنج ( گام ششم ) تالیف و ترجمه دانش دادگر، یکی دیگر از کتاب‌های مناسب برای یادگیری بازی شطرنج می‌باشد.

کتاب های شطرنج خارجی

پس از معرفی چند کتاب داخلی می‌توانیم به چندین کتاب نوشته شده توسط اساتید برون مرزی نیز اشاره داشته باشیم ممکن است در بعضی از موارد ترجمه کتاب های معرفی شده موجود باشد.

یکی از کتاب‌های بسیار شناخته شده و مناسب برای نوآموزانی که با نکات پایه‌ای شطرنج آشنا هستند، کتاب ۶۰ بازی خاطره انگیز از قهرمان اسبق جهان بابی فیشر می باشد. ( My 60 Memorable Games by Bobby Fischer ) در این کتاب استاد بزرگ بابی فیشر ۶۰ تا از بازی‌های خود از ابتدای دوران نوجوانی را آنالیز کرده و به تحریر در‌آورده است که بررسی‌ این بازی‌ها تاثیر بسیار زیادی در پیشرفت و درک بازیکنان خواهد داشت.

کتاب سیستم من اثر آرون نیمزوویچ ( My System by Aron Nimzowitsch ) بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان این اثر از آرون نیمزوویچ نمونه بارز یک کتاب شطرنج کلاسیک است. این کتاب یکی از ۵ رتبه ی برتر پرفروش ترین کتاب های شطرنج در تمام دوران باقی مانده است و از سال ۱۹۲۵ توصیه استادان بزرگ و مربیان بوده است!

این یکی از اولین آثاری بود که به عنوان بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان و یک کتاب راهنما برای شطرنج پوزیسیونی در نظر گرفته شد و در معرفی ایده های پوزیشنال بسیار مهم (مانند پیشگیری، زنجیر پیاده، مسدود کردن پیاده های عبوری، استفاده از مرکز، و غیره) بسیار عالی عمل می کند. کتاب سیستم من مخاطبان قوی تری را هدف قرار می دهد (ریتینگ ۱۵۰۰-۲۲۰۰)، و برخی احساس می کنند که مانند یک کتاب درسی خوانده می شود (برخی افراد این روش را برای یادگیری ترجیح می دهند). علیرغم اینکه این کتاب به اندازه سایر آثار کلاسیک در دسترس نیست، اما هر بازیکن حرفه‌ای باید آن را داشته باشد.

کتاب مسابقات بین المللی شطرنج زوریخ، ۱۹۵۳ توسط دیوید برونشتاین ( Zurich International Chess Tournament, 1953 by David Bronstein ) این کتاب کلاسیک دیوید برونشتاین که کاندیدای قوی برای بهترین کتاب تورنمنت شطرنج در تمام دوران است، مسابقات نامزدهای منتهی به مسابقه قهرمانی جهان در سال ۱۹۵۴ با میخائیل بوتوینیک ( Mikhail Botvinnik ) را بررسی می کند.

این اثر نه تنها یک بازتاب و نشان دهنده‌ شطرنج سطح بالا در آن زمان است، بلکه یک اثر فوق‌العاده نوشته شده و به خوبی حاشیه‌نویسی شده است. این ترکیب موفق است که آن را به یک کلاسیک جاودانه تبدیل می کند. نوشته ها و حاشیه نویسی برونشتاین برای بازیکنان معمولی است و مخاطبان این کتاب بازیکنان با قدرت ریتینگ ( ۱۲۰۰-۲۰۰۰ ) هستند. این قطعه خارق‌العاده و قابل دسترس از تاریخ شطرنج، تمام ملزومات را که برای یک کتاب ضروری می باشد دارد. اگر به دنبال کتاب های بیشتری هستید که بر مسابقات فوق العاده گذشته تمرکز دارند، دو کتاب نیویورک ۱۹۲۴ و نیویورک ۱۹۲۷ الکساندر آلخین را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

کتاب مثل یک استاد بزرگ فکر کنید اثر الکساندر کوتوف ( Think Like a Grandmaster by Alexander Kotov )، بهترین کتاب شطرنج برای مبتدیان همانطور که از عنوان پیداست، Think Like a Master بزرگ نگاهی به فرآیند فکری کلی در شطرنج دارد.

کوتوف بسیاری از جنبه های مهم و کاربردی شطرنج را مورد بحث قرار می دهد، از جمله رویکرد کلی به بازی و نحوه تصمیم گیری. او ابزارهایی را هم برای رشد تاکتیکی (شاخه های تحلیل، حرکات های منتخب و تمرینات محاسبه) و هم برای رشد موقعیتی (ایجاد و اجرای طرح ها، جزایر پیاده، نقاط ضعف، تنش و غیره) به ما می دهد. قطعاً بازیکنان پیشرفته (قدرت ۱۶۰۰-۲۲۰۰+) را هدف قرار می دهد، اما با این وجود یک کتاب  کلاسیک قوی است.

چرا مردم حاضرند زمان زیادی را به بازی شطرنج اختصاص دهند؟ بدون شک این واقعیت است که شطرنج شامل یک چالش فکری شدید است که برای سلامت ذهن شما بسیار خوب است بنابراین با توجه به پیشرفت بشر و سعی در بهبود روش‌های زندگی و اهمیت به سلامت افراد بسیاری از مردم به دنبال یادگیری و صرف وقت و هزینه‌ی برای این ورزش هستند که از طریق آن سلامت ذهنی و فکری خود را ارتقا دهند.

نویسنده : حامد جدیر