دو غول دنیای شطرنج در سال ۱۹۹۰ دوباره به رقابت با یکدیگر پرداختهاند این بار در سومین مسابقات قهرمانی جهان در لیون فرانسه. بازی با شروع بازی محبوب روی لوپز آغاز شد که در این مسابقه گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف به رقابت پرداخت.
گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف ( سومین مسابقات قهرمانی جهان – سال ۱۹۹۰ )
گری کسپاروف با مهرههای سفید در مقابل آناتولی کارپف با مهرههای سیاه با یکدیگر به رقابت پرداختند. بازی با حرکات زیر آغاز شد.
۱.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bb5
Bb5 حرکت اساسی که روی لوپز یا بازی اسپانیایی را نشان می دهد. “روی لوپز از بازیهای بسیار محبوب میباشد؛ تقریباً توسط همه بازیکنان در مقطعی از دوران حرفه ای خود پذیرفته شده است و بسیاری از دو طرف سفید و سیاه آن را بازی می کنند.” سفید تهدید می کند که با فیل خود را با اسب در c6 معاوضه می کند و پیاده e5 را بدون دفاع می گذارد.
این یک تهدید فوری نیست، زیرا بعد از ۴.Bxc6 dxc6 5.Nxe5 سیاه میتواند وزیر در d4 و یا وزیر در g5 بازی کند که مقدمهی حملهای گسترده به جناح شاه بازیکن سفید میباشد. سیاه می تواند به روش های مختلفی پاسخ دهد.
رایج ترین حرکت 3. … a6 معروف به دفاع مورفی ( Morphy Defense ) است. این امر سفید را مجبور می کند که در مورد فیل تصمیم بگیرد – عقب نشینی یا مبادله. حرکات دیگری نیز برای سیاه قابل انجام میباشد که برخی از آنها بدون در نظر گرفتن موقعیت اسب، به ادامه گسترش میپردازند.
۳. … a6 4.Ba4 Nf6 5.O-O
در ادامه گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف، سفید شاه قلعه جناح شاه ( شاه قلعه کوچک ) انجام میدهد و پیاده e4 را بدون دفاع رها کرده، اما باید دقت کرد که در صورتی که سیاه با اسب خود پیاده e4 را بگیرد سفید میتواند پاسخ قاطع به او دهد مثلا بعد از
۵…Nxe4 6.Re1 Nf6 7.Nxe5 Be7
و در این جا سفید میتواند حرکت d4 را داشته باشد و برای کسب قدرت بیشتر در مرکز تلاش کند، سیاه نیز آماده برای حرکت شاه قلعه و امن کردن شاه خود میشود.
۵. … Be7 6.Re1 b5 7.Bb3 d6 8.c3 O-O 9.h3 Bb7
در بازی گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف، دو بازیکن لاین های اصلی را در پیش گرفته و به اصطلاح حرکات دقیق و حساب شدهی کتاب را انجام میدهند در پنجمین حرکت سیاه بجای گرفتن پیاده سفید در e4 فیل سیاه روی خود را گسترش داده نیم نگاهی برای حرکت شاه قلعه نیز دارد.
سپس سفید با مستقر کردن رخ در خانه e1 ستون e را مستحکم ساخته و در صورت باز شدن این ستون در آیندهی نچندان دور، میتواند از قدرت رخ در این ستون استفاده نماید. سیاه با حرکت b5 به فیل سفید یورش برده و سفید را وادار به عقب نشینی مینمایند.
بیشتر بخوانید : آموزش شطرنج با گری کاسپارف
با این کار سیاه به فضای نسبتا بیشتر در جناح وزیر دست پیدا میکند که میتواند مرکزی برای فعالیت سوارهای او باشد. بازی ادامه پیدا میکند و طرفین تقریبا فاز گسترشی را کامل کرده و به دنبال آرایش نیروها میباشند.
۱۰.d4 Re8 11.Nbd2 Bf8 12.a4 h6 13.Bc2 exd4 14.cxd4 Nb4 15.Bb1
سفید در دهمین حرکت به مرکز حمله کرد و سعی در نفوذ به مرکزیت سیاه را دارد. او با حرکت d4 به پیاده e5 سیاه حمله کرده و همچنین در صورت لزوم آماده برای d5 شده که با حمله به اسب سیاه همراه میباشد. سیاه با توجه به اینکه پیاده e5 دفاع لازم را دارد، حرکت پوزیشنال Re8 را انتخاب میکند تا با توجه به اینکه ستون e به زودی باز خواهد شد بتواند وزنه برابری را برای رخ e1 سفید آماده کرده باشد.
سفید اسب جناح وزیر را در خانه b2 گسترش میدهد و سیاه با حرکت bf8 و باز کردن راه رخ خود، به نوعی حرکت قبلی خود را تکمیل مینماید. سفید a4 کرده و سعی در برهم ریزی نیروهای سیاه دارد اما سیاه که تهدید را جدی نمیبیند حرکت h6 را انجام میدهد تا در صورت لزوم راه فرار برای شاه خود در ردیف آخر داشته باشد.
سفید برای ادامه حمله در جناح شاه فیل خود را کنار کشیده تا بتواند پیاده ستون b را اضافه نماید و در همین حال حریف او وارد جنگ مرکز میشود و پیاده d4 سفید را گرفته که سفید نیز جواب داده و پیاده را جبران مینماید. سیاه که موقعیت را مناسب میبیند با حرکت اسب در b4 به فیل سفید روی کاسپاروف حمله مینماید و کاسپاروف که خیال تعویض این فیل فعال را ندارد در b1 عقب نشینی مینماید.
۱۵. … c5 16.d5 Nd7 17.Ra3 f5 18.Rae3 Nf6 19.Nh2 Kh8 20.b3 bxa4 21.bxa4 c4 22.Bb2
سیاه نیز برای کسب قدرت بیشتر در مرکز آماده میشود و c5 بازی مینماید سفید که می خواهد فضای بیشتر در مرکز داشته باشد با حرکت رو به جلو d5 کار را ادامه میدهد. در این قسمت از بازی کارپوف اسب خود را به d7 منتقل میسازد که هدف از این حرکت باز کردن راه پیاده ستون f بوده که بعد از راندن آن پیاده کارپف مجددا بتواند اسب را به f6 برگردانده یا در صورت لوزم و با توجه به موقعیت اسب خانهی e5 را نیز در دست خواهد داشت.
در مسابقه گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف، کاسپاروف که به بازی پویا و غیر قابل پیش بینی علاقه دارد با حرکت Ra3 آماده برای حملهای گسترده به شاه سیاه میشود. دو طرف کار را ادامه داده و بازیکن سیاه حرکت f5 را انتخاب کرده و سفید با جواب Rae3 کار را ادامه میدهد و قوای خود را در ستون e متمرکز مینماید.
اسب سیاه مجددا به خانه ی f6 برگشته که سعی بر کنترل سوارهای سفید در جناه شاه خود دارد. کاسپاروف اسب خود را در h2 عقب رانده که البته با توجه به تنش موجود در مرکز و احتمال زیاد باز شدن قطر سفید a8-h1 تهدید گرفته شدن اسب را توسط فیل حریف خنثی سازد. زیرا که در صورت انجام این تعویض سفید میبایست با پیاده سوار خود را جبران نماید که هم پیاده دوبل داده و هم ستون g را باز خواهد کرد.
سیاه نیز که احساس خطر کرده شاه خود را از قطر خطرناک a2-g8 دور میسازد. سفید در ادامه به حملهی خود در جناح وزیر میپردازد و حرکت b3 را انتخاب مینماید پس از تعویض پیاده ها در ستون a سیاه پیاده c4 بازی میکند که شاید کمی زود بوده و بهتر بود که پیاده سفید در e4 را میگرفت.
حال نوبت فعال سازی فیلهای سفید شده و به همین علت کاسپاروف فیل را به خانهی b2 منتقل مینماید، اگر دقت کنید متوجه قدرت مانور بالای فیلهای سفید شده که برای سیاه ناخوشایند میباشد.
۲۲. … fxe4 23.Nxe4 Nfxd5 24.Rg3 Re6 25.Ng4 Qe8
کارپف حالا پیاده در e4 را گرفته و کاسپاروف نیز با اسب پیاده خود را جبران مینماید و البته پیاده e5 را با تنها دفاع آن یعنی وزیر رها کرده و حریف او با اسب پیاده را میگیرد و در اینجا سفید نمیتواند با وزیر اسب سیاه را تهدید نماید زیرا که اسب تحت حمایت فیل در b7 قرار دارد.
اما کاسپاروف این پیاده را برای تدارک حملهای قوی قربانی کرده که در ادامه سیاه را به چالش خواهد کشید. حال سفید رخ را در خانهی g3 گذاشته و سیاه که موقعیت را حساس میبیند رخ خود را به e6 آورده تا ردیف ۶ را تحت پوشش داشته باشد. بازیکن سفید اسب خود را به حمله اضافه مینماید و Ng4 بازی میکند و سیاه وزیر را در e8 مستقر مینماید که نقطهی عطف بازی را رقم زده باشد.
با این حرکت سیاه اجازه شروع حمله را به کاسپاروف داده حرکت بهتر برای سیاه Nd3 بود که به مواضع سفید در ردیف آخر حمله میکرد و میتوانست فیل خطرناک و فعال در b2 را با اسب به نفع خود تعویض نماید.
۲۶.Nxh6
سفید اسب خود را در h6 قربانی میدهد و در این مرحله پس از تفکر زیاد توسط کارپف او حرکت c3 را انتخاب مینماید اما ببینیم اگر سیاه قربانی اسب سفید را قبول میکرد کار به کجا کشیده میشد.
۲۶…Rxh6 27.Nxd6 Qd7 28.Qg4 Qxd6 29.Bxg7+ Kg8 30.Bxh6+ Kf7 31.Qg8+ Kf6 32.Rg6#
خوب چون سیاه نمیتواند با پیاده اسب سفید را بگیرد ( پیاده آچمز میباشد ). بنابراین اگر با رخ این اسب را میگرفت همانطور که ملاحضه مینمایید پس از چندین حرکت منجر به کیش و مات شدنش میشد. به همین علت کارپف حرکت c3 را انتخاب کرده و بازی ادامه پیدا مینماید.
۲۶. … c3 27.Nf5 cxb2 28.Qg4 Bc8 29.Qh4+ Rh6 30.Nxh6 gxh6 31.Kh2 Qe5
سفید اسب خود را به f5 برده و آماده برای حملات بعدی با این اسب میشود و موقتا فیل خود را در b2 به سیاه تقدیم کرده اما این قربانی بسیار حساب شده میباشد زیرا در ادامه سفید حمله قدرتمندی را به شاه سیاه انجام میدهد. سیاه فیل سفید را میگیرد و سفید وزیر را به سمفونی حمله خود اضافه مینماید Qg4 حال سیاه سعی در دفاع دارد.
بنابراین با حرکت فیل در c8 آماده می شود تا فیل خود را به ضحنه نبرد بیاورد هرچند که کمی دیر شده است. سفید با وزیر در h4 کیش داده و کارپوف با رخ رفع کیش مینماید کاسپاروف با اسب خود رخ سیاه را گرفته و آماده کیش برخاست نیز میشود که همین دلیل کافی است تا سیاه با پیاده اسب او را بگیرد.
همانطور که ملاحظه مینمایید وضعیت شاه سیاه به شدت تضعیف شده و ستون و قطرهای باز بسیاری برای حمله به آن برای سفید در دسترس میباشد. و بعد از ادامه زیر در مسابقه گری کاسپاروف در مقابل آناتولی کارپف، کارپف ناچار به تسلیم شدن میباشد و بازی را واگذار مینماید.
۳۲.Ng5 Qf6 33.Re8 Bf5 34.Qxh6+ Qxh6 35.Nf7+ Kh7 36.Bxf5+ Qg6 37.Bxg6+ Kg7 38.Rxa8 Be7 39.Rb8 a5 40.Be4+ Kxf7 41.Bxd5+ 1-
ویدئویی از رویارویی های کارپف و کاسپاروف بسیار زیبا و خاطره انگیز :
نویسنده : حامد جدیر
